Tháp nhu cầu Maslow cơ bản

Trần Đức Lĩnh

Thuyết tháp nhu cầu Maslow được áp dụng vào công việc, kinh doanh, tình yêu và các mối quan hệ trong xã hội, nó được thể hiện qua những gì mà con người muốn hướng đến.

Trước hết con người là một loài động vật bậc cao, sống với kiểu mô hình quần xã. Những nhu cầu được phát sinh trong đời sống thường ngày được thể hiện qua những cử chỉ, hành động và giao tiếp xã hội.


Mục lục.

Về cơ bản, tháp nhu cầu Maslow chỉ đề cập ở mức 5 cấp bậc thay vì 7 hoặc 8 cấp bậc ở mức nâng cao.

maslow

Mở đầu.

Về tổng thể nhu cầu của con người được chia làm hai nhóm: nhu cầu cơ bản (basic needs)nhu cầu bậc cao (meta needs).

  • Nhóm nhu cầu cơ bản liên quan đến sự sống còn và việc làm thế nào để duy trì nòi giống cho thế hệ sau này bao gồm: đầy đủ thức ăn, nước uống, tình dục, nghỉ ngơi,... Chắc chắn rằng nhu cầu cơ bản này sẽ không thể thiếu hụt, khi không thể đáp ứng được nhu cầu cơ bản này, con người sẽ không thể nào tồn tại được.
  • Nhóm nhu cầu bậc cao được đòi hỏi về sự công bằng, an toàn, vui vẻ, địa vị xã hội, danh dự...

Thông thường hai nhóm nhu cầu này không hoán đổi vị trí cho nhau, và thường nhóm nhu cầu cơ bản sẽ được ưu tiên hơn nhóm nhu cầu bậc cao. Khi con người thiếu ăn, thiếu uống,... họ không để ý đến vẻ đẹp, lòng tự trọng...

  • Nhưng có một vài ngoại lệ, tùy thuộc vào trình độ kiến thức, nhận thức bản thân, hoàn cảnh của một số người muốn phấn đấu vì sự nghiệp và hạn chế nhóm nhu cầu cơ bản, thì hai nhóm nhu sẽ bị đảo lộn thứ tự ở mức tạm thời.

Chi tiết hơn về tháp nhu cầu.

Tháp Maslow có 5 tầng, được tính từ dưới đáy tháp lên tới đỉnh. Và được phân bổ trật tự thứ bậc rõ ràng theo mô hình kim tự tháp.

Khi các nhu cầu dưới đáy tháp được thỏa mãn, từ đó con người sẽ nảy sinh, thôi thúc đòi hỏi phải có được các nhu cầu cao hơn.

1) Nhu cầu thiết yếu (Physiological needs): Đây là nhóm nhu cầu cơ bản nhất mà con người cần có để tồn tại - thở, thức ăn, nước uống, tình dục, nghỉ ngơi, quần áo, nơi trú ngụ và bài tiết. Tình dục được xếp vào nhu cầu thiết yếu như đã nói ở trên, con người cần được tồn tại và duy trì nòi giống.

Nhu cầu thuộc mức độ cao hơn sẽ không xuất hiện nếu như nhóm nhu cầu này chưa được thỏa mãn. Bộ não con người sẽ chế ngự, thúc giục và buộc cơ thể phải hành động để đạt được mức nhu cầu cơ bản này.


2) Nhu cầu được an toàn (Safety needs): Con người cần và mong muốn có được cảm giác về sự - an toàn thân thể, sức khỏe, và tải sản được đảm bảo. Khi đó, con người mong muốn được bảo toàn tính mạng, mong muốn được tồn tại lâu hơn, muốn được an toàn ở mức tương đối.


3) Nhu cầu được hòa hợp (Love and belonging): Lúc này con người cần được giao lưu tình cảm - muốn được yêu, được chấp nhận và thuộc về cộng đồng nào đó. Nhu cầu này thể hiện qua quá trình giao tiếp xã hội như giao tiếp bạn bè, tìm kiếm người yêu, tham gia các hoạt động xã hội. Cấp độ này nhu cầu thuộc về tình cảm chính là yếu tố chính tác động và dễ bị chi phối đến hành vi của con người.

Vai trò nhóm nhu cầu này rất quan trọng, tuy không phải là nhóm nhu cầu ở cấp bậc cao nhất của tháp Maslow, nhưng khi không thể thỏa mãn trong thời gian dài cũng như không được đáp ứng, con người thường có những biểu hiện và hành động lệch lạc so với xã hội. Một số người có thể bị trầm cảm, tinh thần không ổn định, hành vi không đúng đắn.


4) Nhu cầu được tôn trọng (Esteem): Đây là nhóm nhu cầu được xếp vào bậc cao của con người. Thể hiện rõ nét qua hai khía cạnh chính - được nể trọng, kính mến thông qua sự hành động của bản thân, lòng tự trọng, cảm nhân của bản thân.

Nhu cầu này khi được thỏa mãn trong thời gian dài, họ có xu hướng tự tin hơn vào năng lực của bản thân và mong muốn được cống hiến.


5) Nhu cầu thể hiện bản thân (Self-actualization): Nhóm nhu cầu này được xếp cao nhất. Con người muốn khẳng định bản thân, khi những nhu cầu được đáp ứng, con người hướng tới muốn được khai phá những tiềm năng còn ẩn chứa bên trong tâm trí của họ. Con người muốn tận dụng tối ưu và khai thác tối đa các tài năng mà họ có để được hoàn thiện bản thân.


Sự phân hóa xã hội.

Sự phân hóa xã hội giàu nghèo được thể hiện rõ nét qua nhu cầu thiết yếu, nhu cầu được hòa hợpnhu cầu được an toàn.

Khi so sánh sự phân hóa giàu nghèo, con người tự đặt ra những chuẩn mực giàu nghèo dựa vào một cộng đồng hoặc xã hội mà nơi họ đang sống.

Khi nhu cầu thiết yếu của một con người không đủ thỏa mãn trong thời gian dài, họ thường có khuynh hướng triệt tiêu hoặc đòi hỏi sự công bằng từ những người họ ganh tị, ganh ghét. Đó chính mà mâu thuẫn xã hội đang hiện hữu.

...

Xuất hiện tội phạm.

Sự mất cân bằng về nhu cầu thiết yếu bao gồm thức ăn, nước uống, trú ngụ, tình dục... bị hạn chế. Con người bị chi phối và thúc giục muốn có được ngay tức khắc những nhu cầu đó.

Lúc này, thiên hướng con người trở nên tiêu cực, nhu cầu được an toàn không được đặt lên hàng đầu, từ đó sẽ sảy ra trộm cướp hoặc vấn đề cưỡng dâm khi nhu cầu tính dục của họ không được kiểm soát. Những hành này xã hội cho là mối nguy hiểm đến người khác và cần được chỉnh sửa hoặc triệt tiêu nếu hành vi đó quá nghiêm trọng đến tính mạng của những người xung quanh.

Hành vi lệch lạc.

Khi nhu cầu được hòa hợp không có hoặc không đáp ứng đủ, con người thường có những hành vi lệch lạc so với tiêu chuẩn của xã hội đặt ra.

Con người không thể tìm kiếm được tình yêu, không được cộng đồng chấp nhận, không đủ khả năng giao tiếp xã hội thì đó chính là nạn nhân của hành vi lệch lạc.

Đặc tính của xã hội sẽ tự đào thải những con người không có tính chất tương đồng, nổi bật và tỏ ra có thành kiến với những con người khác biệt. Điều này thể hiện rõ nét trong văn hóa Phương Đông.

Chính điều đó, những con người bị xã hội cho là khác biệt này thường có những suy nghĩ tích cực chèn ép đi những suy nghĩ tiêu cực đang hiện hữu (thường là tự tưởng tượng viễn cảnh không có thật).

Một sô người có thể tự khắc phục được, một số khác sẽ suy nghĩ tiêu cực và những hành vi không đúng đắn.

Một số người khuyên bảo những cá nhân khi có hành vi lệch lạc này nên rèn luyện thể dục, làm những công việc mang tính chất tích cực cho bản thân. Lời khuyên này nhằm đưa những con người này quay về mức nhu cầu được an toàn.

Khi nhu cầu được an toàn không trọn vẹn, cơ bản bộ não vẫn muốn được nhu cầu được hòa hợp ngay sau đó.

Khi không thể phát hiện những cá nhân này và điều trị kịp thời, họ thường ở mức trầm cảm khá cao, dẫn đến tự tử hoặc thậm chí là giết người ở mức độ nghiêm trọng.