Guitar cơ bản

Trần Đức Lĩnh

Trươc tiên, muốn làm chủ được cây guitar (hoặc một loại nhạc cụ bất kỳ), bản thân cần chú ý đến cấu tạo của chúng. Tại sao?

Đừng hỏi tại sao, hãy thử hỏi để làm gì ...

Mỗi loại nhạc cụ sẽ có một đặc trưng khác nhau, tần số và âm thanh cũng khác nhau. Một điều cần chú ý nữa là khi biết về cấu tạo của chúng, bản thân có thể tự chỉnh sửa và thay thế các bộ phận dễ hư một cách dễ dàng.

I) Phân biệt các loại guitar.

Có rất nhiều loại guitar khác nhau, phổ biến nhất và thường thấy nhất đó là:

  • Guitar Classic (Guitar cổ điển)
  • Guitar Acoustic
  • Guitar Electric (Guitar điện)*

Phân biệt Guitar Classic và Guitar Acoustic.

guitar

Guitar Classic với tên gọi khác là guitar cổ điển, được sử dụng trong âm nhạc cổ điển, âm thanh trầm và êm.

  • Dây đàn được làm bằng nilon khá mềm.
  • Cần đàn được khoét thủng 2 rãnh, thanh nhựa chắn ngang ở rãnh, dây đàn được quấn vào thanh ngang đó.
  • Thân đàn có nhiều hình thù khác nhau nên không thể nhận biết loại đàn.

Guitar Acoustic được sử dụng để đệm hát, có âm thanh đanh, hợp âm nghe đều, chơi nhiều thể loại nhạc khác nhau từ cổ điển đến jazz.

  • Dây đàn được làm bằng dây kim loại.
  • Cần đàn được đục lỗ gắn các khoá đàn, các dây đàn được quấn vào thanh sắt dựng đứng ở bộ khoá đàn đó.
  • Thân đàn có nhiều hình thù khác nhau nên không thể nhận biết loại đàn.

II) Ngăn đàn guitar.

Các dấu chấm trắng hoặc các sticker được đục khắc hay dán trên cần đàn mang ý nghĩa gì?

Các ký hiệu đó thường nằm trên ngăn đàn guitar giúp xác định vị trí các nốt nhạc một cách nhanh và chính xác nhất.
Thông thường tất cả các loại guitar nói chung được đánh dấu từ các ngăn số 3 - 5 - 7 - 9 - 12.

Từ phần tiếp theo trở đi, bản thân nên chú ý phải đọc chậm, đọc kỹ và ghi nhớ ...

III) Nốt nhạc và ký hiệu chung cho toàn thế giới.

Đầu tiên bản thân cần ghi nhớ rằng có 7 nốt cơ bản bao gồm: DO - RE - MI - FA - SOL - LA - SI. Đó là 7 bậc cơ bản được tính từ thấp đến cao, nếu muốn lên cao hoặc thấp hơn, có thể lặp lại tên dấu các bậc trên với cao độ cách nhau từng quãng 8 (DO - RE - MI - FA - SOL - LA - SI - DO' - RE' - MI' - FA' - SOL' - LA' - SI' ...). Quãng 8 hay được gọi là bát độ.

Ký hiệu nốt nhạc trong guitar:

  • DO - C
  • RE - D
  • MI - E
  • FA - F
  • SOL - G
  • LA - A
  • SI - B (Hoặc H)

Cung và nữa cung.

Khái niệm này có thể gây cảng trở việc học nhạc lý, nhưng nếu không hiểu nó thì cũng không học được các khái niệm ở phần tiếp theo.

Trước tiên bản thân tạm gác khái niệm cung và nữa cung qua một bên. Hiểu đơn giản như sau.

  • Trong vị trí 7 nốt nhạc cơ bản, khoảng cách về cao độ và về độ-cao-tương-đối giữa các bậc là không đồng đều.
  • Như cách nói như trên, khoảng cách nhỏ nhất và khoảng cách lớn nhất sẽ là 0.5 (nửa) và 1 (nguyên).
  • Lý do tạo nên sự không đồng đều như trên chính là tần số giao động của âm thanh, mỗi nốt nhạc đều có một tần số xác định.
  • Với sự khác biệt đó, đơn vị Cung dùng để đếm cao độ giữa các nốt nhạc.

Sau khi hiểu rõ vấn đề, tiếp theo sẽ áp dụng vào nốt nhạc.

  • Khoảng cách nhỏ nhất trong vị trí 7 nốt nhạc là 1/2 (nửa) cung: MI - FA và SI - DO.
  • Khoảng cách lớn nhất trong vị trí 7 nốt nhạc là 1 (nguyên) cung: Giữa DO - RE, RE - MI, FA - SOL, SOL - LA, LA - SI.

Vậy, tại sao phải là "MI - FA và SI - DO" mới là 1/2 (nửa) cung mà không phải là các nốt khác?

  • Bởi vì sự khác biệt khi các nốt nhạc bị biến âm của MI lên 1/2 là không có, điều này tương tự như SI lên 1/2 cung vậy.
  • Như vậy khoảng cách âm thanh giữa DO thấp (Đồ) và DO cao (Đố) kế tiếp trong quãng 8 gồm 12 nữa cung hoặc 6 nguyên âm cung.

guitar

Dấu hoá.

Nói đơn giản là dấu hoá thường được dùng để chỉ các nốt nhạc bị biến âm và chỉ áp dụng cho các nốt có số cung nguyên.

Có tổng cộng 3 ký hiệu dấu hoá:

  • Dấu thăng ♯(#) được hiểu rằng nốt nhạc đó sẽ chơi cao độ hơn bình thường. Ví dụ từ G lên G♯, khi đó G♯ = A♭.
  • Dấu giáng ♭(b) được hiểu rằng nốt nhạc đó sẽ chơi thấp độ hơn bình thường. Ví dụ từ G xuống G♭, khi đó G♭ = F♯.
  • Dấu bình huỷ bỏ hiệu lực của dấu thăng và dấu giáng phía trước đã tạo.

Như đã nói phía trên tại sao chỉ dùng cho các nốt có số cung nguyên (1 cung)?

  • Bởi vì E (MI) lên 1/2 cung là F (FA) chứ không phải E♯, tương tự như B (SI) - C (DO).

Âm giai và quãng.

Có lẽ bản thân đã đọc khái niệm cơ bản ở các phần trước nhưng không biết rõ rằng đã học luôn khái niệm của phần âm giai và quãng.

Phần này cần nắm vững để làm tiền đề cho bài hợp âm và hãy nhớ kiến thức này rất quan trọng.

  • Âm giai là một chuỗi các nốt nhạc 'liên tiếp' lần lượt đi lên hoặc đi xuống theo một quãng nhất định nào đó.
  • Quãng được định nghĩa là khoảng cách âm thanh của 2 dấu nhạc.

Ở phần quãng, bản thân cần chú ý.

  • Quãng được tính bằng 'khoảng cách' và 'cao độ', chính vì thế quãng sẽ có 2 yếu tố hợp thành sẽ là số quãngloại quãng.

Số quãng trong bài này đề cập đến chỉ có 8.
Loại quãng sẽ được chia 5 loại được dựa vào tính chất của nó.

  • Quãng đúng
  • Quãng trưởng
  • Quãng thứ
  • Quãng tăng*
  • Quãng giảm*

Trong bài viết này sẽ lấy nốt DO (C) thay vì các nốt khác làm đích chính để tính quãng.

Quãng đúng là các quãng 4, quãng 5, quãng 8.

  • Quãng 4 sẽ có 4 nốt (DO - RE - MI - FA) vậy sẽ có 2 cung (DO - RE và RE - MI), 1/2 cung (MI - FA).
  • Quãng 5 sẽ có 5 nốt (DO - RE - MI - FA - SOL) vậy sẽ có 3 cung (DO - RE, RE - MI và FA - SOL), 1/2 cung (MI - FA).
  • Quãng 8 sẽ có 8 nốt (DO - RE - MI - FA - SOL - LA - SI - DO') vậy sẽ có 5 cung (DO - RE, RE - MI, FA - SOL, SOL - LA và LA - SI), 2 của 1/2 cung (MI - FA và SI - DO)

Quãng trưởng là các quãng 2, quãng 3, quãng 6, quãng 7.

  • Quãng 2 sẽ có 2 nốt (DO - RE) vậy sẽ có 1 cung (DO - RE).
  • Quãng 3 sẽ có 3 nốt (DO - RE - MI) vậy sẽ có 2 cung (DO - RE và RE - MI).
  • Quãng 6 sẽ có 6 nốt (DO - RE - MI - FA - SOL - LA) vậy sẽ có 4 cung (DO - RE, RE - MI, FA - SOL và SOL - LA), 1/2 cung (MI - FA).
  • Quãng 7 sẽ có 7 nốt (DO - RE - MI - FA - SOL - LA - SI) vậy sẽ có 5 cung (DO - RE, RE - MI, FA - SOL, SOL - LA và LA - SI), 1/2 cung (MI - FA).

Quãng thứ là quảng trưởng trừ đi 1/2 cung bao gồm các quãng 2, quãng 3, quãng 6, quãng 7.

  • Quãng 2 thứ sẽ có 2 nốt (DO - RE nhưng trừ 1/2 cung thì RE yếu đi một nữa sẽ thành DO - REb hoặc DO - DO#) vậy sẽ có 1/2 cung (DO - REb).
  • Quãng 3 thứ sẽ có 3 nốt (DO - RE - MIb) vậy sẽ có 1 cung (DO - RE), 1/2 cung (RE - MIb).
  • Quãng 6 thứ sẽ có 6 nốt (DO - RE - MI - FA - SOL - LAb) vậy sẽ có 3 cung (DO - RE, RE - MI và FA - SOL), 2 của 1/2 cung (MI - FA và SOL - LAb).
  • Quãng 7 sẽ có 7 nốt (DO - RE - MI - FA - SOL - LA - SIb) vây sẽ có 4 cung (DO - RE, RE - MI, FA - SOL và SOL - LA), 2 của 1/2 cung (MI - FA và LA - SIb).

Các quãng tăng và quảng giảm đi 1/2 cung được tính giống như trên ...

Tính chất của quãng được thể hiện quan lời bài hát.

  • Quãng 2 tính chất là quãng nghịch*, tạo nên bài hát uỷ mị, u ám, huyền bí ...
  • Quãng 3 tạo nên bài hát vui tươi, khi ở trưởng và u buồn miên mang khi ở thứ.
  • Quãng 4 mang tính chất không buồn không vui.
  • Quãng 5 thể hiện hơi yếu đuối.
  • Quãng 6 mang giai điệu êm diệu và yếu đuối.
  • Quãng 7 chói và xao xuyến
  • Quãng 8 tính chất là quãng thuận*, mang tính chất trang trọng, đầy đặn ...

IV) Các nốt trên cần đàn.

Trên cây guitar có tổng cộng 6 dây trong đó:

  • 3 dây mỏng được gọi là các dây treble.
  • 3 dây dày được gọi là dây bass.

Theo tài liệu chung, các dây sẽ được tính từ trên xuống dưới và từ mỏng đến dày.

guitar

  • Các dây buông là tay trái không bấm dây đàn, nhưng vẫn đánh được dây đó bao gồm (E - B - G - D - A - E |low|)
  • Trong cần đàn có 12 khung, từ khung đàn thứ 13 sẽ tính từ vị trí các dây buông. (E - B - G - D - A - E |low|) ô buông (0) và ô thứ 12 là như nhau, chỉ khác cao độ.

Cân chỉnh dây đàn dựa vào lý thuyết trên.

guitar

  • Dây buông thứ 1 (E) và ấn ô thứ 5 dây thứ 2 (E) có âm tần giống nhau.
  • Dây buông thứ 2 (B) và ấn ô thứ 4 dây thứ 3 (B) có âm tần giống nhau.
  • Dây buông thứ 3 (G) và ấn ô thứ 5 dây thứ 4 (G) có âm tần giống nhau.
  • Dây buông thứ 4 (D) và ấn ô thứ 5 dây thứ 5 (D) có âm tần giống nhau.
  • Dây buông thứ 5 (A) và ấn ô thứ 5 dây thứ 6 (A) có âm tần giống nhau.

Đây là kiến thức cơ bản để bắt đầu 1 chặng đường học guitar, tài liệu này soạn rất kỹ. Nên nhớ, muốn học được bất kỳ thứ gì cũng cần một nền móng vững chắc.