Khái niệm màu sắc trong thiết kế

Trần Đức Lĩnh

Khái niệm về màu sắc trong thiết kế rất quan trọng, một dự án hoặc một bức ảnh được phối màu đúng quy tắc sẽ làm người xem cảm thấy bắt mắt hơn. Xin hãy nắm vững.

Bài viết liên quan: Chuyển đổi hệ màu

image-title-here

Trước khi đi vào vấn đề, hãy ngẫm chút ít kiến thức môn vật lý.

  • Theo quang học: Khi có luồng ánh sáng trắng đi qua lăng kính sẽ tách ra các màu đơn sắc bao gồm (đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím).

image-title-here

  • Những câu hỏi thường gặp.

    • Ánh sáng trắng có màu gì? : Cái này tuỳ thuộc vào màu sắc của vật được chiếu sáng.
    • Ánh sáng trắng có màu trắng? : Ánh sáng trắng chỉ phản chiếu màu trắng khi vật được phản chiếu mang màu trắng.
    • Nguồn phát ra ánh sáng trắng? : Bao gồm ánh sáng mặt trời, đèn dây tóc,...
    • Ánh sáng trắng và ánh sáng màu khác nhau như thế nào? : Ánh sáng trắng là ánh sáng đa sắc, còn ánh sáng màu là ánh sáng đơn sắc. Ánh sáng trắng có thể phản chiếu nhiều màu sắc, còn ánh sáng màu chỉ phản chiếu duy nhất 1 màu hoặc không thể phản chiếu trong trường hợp vật mang màu sắc khác với màu của nguồn sáng.
  • Màu đen (black) và màu trắng (white) là màu vô sắc, 2 màu này chỉ làm cho màu sắc đậm nhạt chứ không tác động tới chính chất của màu, vì thế nên không có hoà sắc.

Có 3 yếu tố cơ bản của màu sắc.

  • Màu sắc: là yếu tố quan trọng nhất, ta dung màu sắc để xác định và chọn tông màu cần sử dụng.
  • Quang độ: thể hiện sáng tối của màu sắc.
  • Cường độ: là mức độ tinh khuyết của màu sắc. Ta có thể điều chỉnh cường độ màu sắc bằng cách pha thêm màu xám hoặc pha các màu cơ bản để tạo thành màu mới.

Màu sắc được chia làm 8 loại.

  • Màu nóng
  • Màu lạnh
  • Màu ấm
  • Màu mát
  • Màu sáng
  • Màu sậm
  • Màu nhạt
  • Màu tươi

Những màu sắc này sẽ được nói rõ hơn ở các phần tiếp theo.


Tìm hiểu vòng thuần sắc

Hiểu đơn giản thì vòng thuần sắc là một còng tròn thể hiện màu sắc, được xếp theo thứ tự cầu vòng và tiếp giáp chuyển giao giữa màu đỏmàu tím. Từ đó chung ta có thể thấy tác dụngc ảu các loại màu.

Các loại màu được xếp theo thứ tự khác nhau.

  • Màu bậc nhất (Primary): Là những màu chính, màu cơ bản bao gồm: vàng, đỏ, xanh lam. Từ nhóm 3 màu cơ bản này, ta có thể pha ra được màu đenmàu trắng.
  • Màu bậc hai (Secondary): Những màu bổ túc bao gồm: cam, xanh lục, tím. Nhóm màu bậc hai này được pha từ 2 cặp màu bậc nhất với phần lượng như nhau.
  • Màu bậc ba (Tertiary): Được pha trộn từ các màu bậc hai đứng cạnh nhau trên vòng thuần sắc, với phần lượng nhau nhau sẽ tạo ra màu bậc ba, có tổng cộng 6 màu bậc ba bao gồm: vàng-lục, lam-lục, lam-tím, đỏ-tím, đỏ-cam, cam-vàng. Từ đó ta sẽ thu về được 12 màu cơ bản nhất.

image-title-here

Các màu bậc cao hơn sẽ dựa vào nguyên tắc này để tạo những màu mới.


Tìm hiểu các hệ màu trong thiết kế

RGB

RGB - viết tắt (Red, Green, Blue), được biết đến 3 màu gốc trong mô hình màu ánh sáng bổ sung, là một hệ thống màu cộng. Nếu kết hợp 3 màu này với nhau sẽ ra màu trắng (#FFFFFF).

image-title-here

(Mã hex bao gồm: đỏ-#FF0000, lục-#00FF00, lam-#0000FF).


RGBA

RGB - viết tắt (Red, Green, Blue, Alpha), phần mở rộng của giá trị màu (RGB với phần bổ sung là opacity được quy định độ trong suốt của màu sắc. Alpha có giá trị từ 0.0 - 1.0)

image-title-here


CMYK (in ấn)

CMYK - viết tắt (Cyan, Megenta, Yellow, Key-Black), một hệ thống màu trừ, ngược với RGB. Hệ thống làm việc trên hệ màu này dựa trên cơ sở hấp thụ ánh sáng. Nếu kết hợp 3 màu này với nhau sẽ ra màu đen (#000000).

image-title-here

(Mã hex bao gồm: xanh lơ-#00FFFF, hồng sẫm-#FF00FF, vàng-#FFFF00).

Màu đen (#000000) là màu không phản chiếu ánh sáng, trong khoa học, màu đen không phải là màu sắc


LAB

Lab - viết tắt

  • (Lightness-Luminance): Kênh L là trục thẳng đứng, chỉ biểu diễn độ sáng có giá trị từ 0 (#000000) đến 100 (#FFFFFF).
  • (a): chứa giá trị màu GREEN - (#00FF00) đến RED + (#FF0000).
  • (b): chứa giá trị màu BLUE - (#0000FF) đến YELLOW + (#FFFF00).

image-title-here

Các thông tin màu được tách ra được dùng trong các filter của Photoshop, không làm ảnh hưởng đến màu sắc trong bức ảnh.


HSB

HSB hoặc V - viết tắt

  • (Hue): Liên quan đến dải màu đỏ - cam - vàng - lục - lam - chàm - tím. Được biểu diễn có giá trị từ 0o đến 360o.
  • (Saturation): Liên quan đến sắc độ, có giá trị từ 0% đến 100%.
  • (Bright/Value): Độ sáng - tối, có giá trị từ 0% đến 100%

image-title-here


HEX

HEX - viết tắt (HEXadecimal), hệ thống màu biểu diễn giá trị màu sắc RGB dưới dạng thập lục phân, một chuỗi bao gồm 6 chữ hoặc số dạng ghép của 3 số dạng một byte. Mỗi byte đại diện cho một số trong khoảng 00 - FF tức 0 - 255 trong hệ thập phân.

image-title-here


PMS

PMS - viết tắt (Pantone Matching System), một hệ thống tái tạo màu tiêu chuẩn và chính thức trong thiết kế, sản xuất, phân phối cho người tiêu dùng.

image-title-here

Các gam màu cơ bản.


Gam màu nóng: mang lại sự lôi cuốn và gây chú ý, có tính chất phản chiếu cao. Tác động lớn đến không gian bố cục chung. Màu nóng gồm 2 màu chính gồm đỏvàng cùng với các màu lân cận gồm (cam, hồng, tím-đỏ, vàng-xanh-lục...).

image-title-here


Gam màu lạnh: cho cảm giác mát mẻ, đối lập hoàn toàn với gam màu nóng. Bao gồm các màu (Xanh-lam, xanh-lục, đen, tím,...)

image-title-here


Gam màu tương phản: là sự đối lập của màu nóngmàu lạnh. Tương phản với các hệ thống màu gốc. Giúp những bức hình đạt được sự rực rỡ.

image-title-here


Gam màu tương đồng: là những nhóm màu đứng cạnh nhau trong vòng màu sắc, bao gồm các màu nối tiếp nhau và tương đồng về màu sắc. Liên kết chặt chẽ, không phân biệt gam màu nóng hoặc lạnh.

image-title-here


Gam màu bổ túc: là những cặp màu có tính tương phản mạnh.

  • Những biến thể của gam màu bổ túc:

-- Bổ túc trực tiếp, đối diện nhau trong vòng tròn màu sắc,bổ sung trực tiếp cho nhau, độ tương phản cao của các dải màu tạo sự sống động, (tránh dùng trong văn bản)

image-title-here

-- Cận bổ túc, khác với bổ túc trực tiếp. Hai màu nằm kế bên màu bổ túc trực tiếp sẽ bổ túc xen kẽ cho màu tương phản đó. Cặp màu tương đồng sẽ làm nền cho màu tương phản và đống vai trò là điểm nhấn.

image-title-here

-- Bổ túc bộ ba, bao gồm 3 màu nằm cách đều nhau tròng vòng tròn màu sắc, tạo nên tam giác đều. Nhược điểm gồm không thể hiện sự nổi trội rõ ràng của từng màu nào và có xu hướng kết hợp rực rỡ với nhau cho dù có bão hoà hay không.

image-title-here

-- Bổ túc đôi, là sự kết hợp trực tiếp giữa 2 cặp bổ túc với nhau. Sự kết hợp rực rỡ nhất do có tới 4 màu sắc khác nhau, chú ý nên chọn 1 màu làm chủ đạo. Bổ túc đôi có nhiều biến thể với khoảng cách 2 màu đứng cạnh nhau lớn, khoảng cách giữa 2 màu càng lớn thì mức độ tương phản các màu càng cao.

image-title-here image-title-here image-title-here


Gam màu sắc độ: thể hiện độ đậm nhạt của một màu nào đó, sự thay đổi phụ thuộc vào thêm màu đen hoặc trắng vào màu gốc để tạo nên các dải màu.

image-title-here


Gam màu vô sắc: là những màu không thể bão hoà. Khi trộn chung với nhau sẽ không tạo nên màu mới.

image-title-here

  • Gam màu này thường chứa nhiều yếu tố xám.

image-title-here

Chỉnh sửa nếu có...